Adamlar adatça şeýle pikir edýärlerklapanposlamaýan polatdan ýasalýar we poslamaýar. Eger şeýle bolsa, polat bilen bagly mesele bolup biler. Bu poslamaýan polat barada düşünişmezligiň birtaraplaýyn ýalňyş düşünjesidir, sebäbi ol belli bir şertlerde hem poslap bilýär.
Dat almaýan polat atmosferanyň oksidlenmegine garşy durmak ukybyna eýedir—ýagny, poslama garşylygy, şeýle hem kislotalary, alkalileri we duzlary öz içine alýan gurşawlarda poslama ukybyna eýedir—ýagny, korroziýa garşylygy. Şeýle-de bolsa, onuň korroziýa garşy ukybynyň ululygy onuň polatynyň himiki düzümi, gorag ýagdaýy, ulanyş şertleri we daşky gurşawyň görnüşi bilen üýtgeýär.
Dat almaýan polat adatça aşakdakylara bölünýär:
Adatça, metallografik gurluşyna görä, adaty polat üç kategoriýa bölünýär: austenitik polat, ferrit polat we martensit polat. Bu üç esasy metallografik gurluş esasynda, aýratyn zerurlyklar we maksatlar üçin, iki fazaly polatlar, çökündi bilen berkiýän polatlar we 50% -den az demir mukdary bolan ýokary legirlenen polatlar alynýar.
1. Austenitik polat.
Matrisanyň üstünde magnit däl, ýüz merkezli kub kristal gurluşly austenit gurluşy (CY fazasy) agdyklyk edýär we esasan sowuk işleme (we käbir magnit häsiýetlerine getirip biler) bilen berkidilýär. Amerikan Demir we Polad Instituty 200 we 300 seriýalaryndaky sanlar bilen, mysal üçin, 304 bilen bellenilýär.
2. Ferritli polat.
Matris şeýle magnitli we adatça ýylylyk bilen işlenip bilinmeýän, ýöne sowuk işlemek bilen biraz güýçlendirilip bilinýän beden merkezli kub kristal gurluşynyň ferrit gurluşy ((fazasy) agdyklyk edýär. Amerikan Demir we Polad Instituty 430 we 446 bilen bellenen.
3. Martensit polatdan ýasalan polat.
Matris martensit gurluşydyr (jisim merkezli kub ýa-da kub), magnit we onuň mehaniki häsiýetlerini ýylylyk bilen işläp düzüp bolýar. Amerikan Demir we Polad Instituty 410, 420 we 440 belgileri bilen bellenýär. Martensit ýokary temperaturada austenit gurluşyna eýedir we otagyň temperaturasyna degişli tizlikde sowadylanda, austenit gurluşy martensite (ýagny gatylaşan) öwrülip bilner.
4. Austenitik-ferritik (ikitaraplaýyn) polat.
Matrisanyň iki fazaly gurluşy hem austenit, hem-de ferrit iki fazalydyr we az fazaly matrisanyň düzümi, adatça, 15% -den ýokarydyr. Ol magnitlidir we sowuk işlemek bilen güýçlendirilip bilner. 329 adaty iki taraply polatdyr. Austenit polatdyr bilen deňeşdirilende, iki fazaly polat ýokary berklige eýedir we granulalar arasyndaky poslama we hlorid stres poslamasyna we çukurlaryň poslamasyna garşylyk ep-esli gowulanýar.
5. Ýagyşda berkiýän polat.
Matris austenit ýa-da martensit gurluşly bolup, çökündileriň gatylaşmagy arkaly berkidilip bilner. Amerikan Demir we Polad Instituty 600 seriýa nomeri bilen, meselem, 630 bilen belliklenýär, bu bolsa 17-4PH-a deňdir.
Umuman aýdylanda, garyndylardan başga-da, austenitik polatdan ýasalan polatlaryň korroziýa garşylygy deňeşdirme boýunça ajaýypdyr. Az korroziýa döredýän gurşawda ferritli polat ulanylyp bilner. Ýeňil korroziýa döredýän gurşawda, eger materialyň ýokary berkligi ýa-da ýokary gatylygy talap edilse, martensitli polat we çökündili polat ulanylyp bilner.
Dat almaýan polatlaryň umumy görnüşleri we häsiýetleri
01 304 Dat almaýan polat
Ol iň köp ulanylýan we giňden ulanylýan austenitik polatlaryň biridir. Ol çuň çekilýän bölekleri we kislota turbalaryny, gaplary, gurluş böleklerini, dürli gurallaryň göwrelerini we ş.m. öndürmek üçin amatlydyr. Şeýle hem, ony magnit däl, pes temperaturaly enjamlary we bölekleri öndürmek üçin ulanyp bolýar.
02 304L Dat almaýan polat
Käbir şertlerde 304 polatynyň çynlakaý granular korroziýa meýiline sebäp bolýan Cr23C6 çökündisi sebäpli döredilen örän pes uglerodly austenitik polat meselesini çözmek üçin, onuň duýgurlaşdyrylan granular arasy korroziýa garşylygy 304 polatyndan has gowy. Birneme pes berkliginden başga, beýleki häsiýetleri 321 polat bilen birmeňzeşdir. Ol esasan kebşirlemeden soň ergin işlenilmeýän we dürli gurallaryň göwdelerini öndürmek üçin ulanylyp bilinýän korroziýa garşy enjamlar we bölekler üçin ulanylýar.
03 304H Dat almaýan polat
304 poslamaýan polatdan ýasalan içki şahasynyň uglerod massa paýy 0,04%-0,10% aralygyndadyr we onuň ýokary temperatura görkezijisi 304 poslamaýan polatdan has gowydyr.
04 316 Dat almaýan polat
10Cr18Ni12 polat esasynda molibden goşmak polatyň orta we çukurlaryň korroziýasyny azaltmaga gowy garşylygyny üpjün edýär. Deňiz suwunda we beýleki dürli gurşawlarda korroziýa garşylygy esasan çukurlaryň korroziýasyna çydamly materiallar üçin ulanylýan 304 poslamaýan polatdan has gowydyr.
05 316L Dat almaýan polat
Ultra pes uglerodly polat duýgurlaşan granularara korroziýa garşy gowy garşylyga eýedir we nebithimiýa enjamlarynda korroziýa garşy materiallar ýaly galyň bölek ölçegli kebşirlenen bölekleri we enjamlary öndürmek üçin amatlydyr.
06 316H Dat almaýan polat
316 poslamaýan polatdan ýasalan içki şahasynyň uglerod massa paýy 0,04%-0,10% aralygyndadyr we onuň ýokary temperatura görkezijisi 316 poslamaýan polatdan has gowydyr.
07 317 Dat almaýan polat
Çukurlaryň korroziýa we süýşme garşylygy nebit-himiýa we organiki kislotalaryň korroziýa garşylykly enjamlaryny öndürmekde ulanylýan 316L poslamaýan polatdan has gowydyr.
08 321 Dat almaýan polat
Titan bilen durnuklaşdyrylan austenitik polat, titan goşup, granularara korroziýa garşylygyny gowulandyrýar we ýokary temperatura mehaniki häsiýetlere eýedir, onuň ornuny örän pes uglerodly austenitik polat bilen çalşyryp bolýar. Ýokary temperatura ýa-da wodorod korroziýa garşylygy ýaly ýörite ýagdaýlardan başga, adatça ulanmak maslahat berilmeýär.
09 347 Dat almaýan polat
Niobium bilen durnuklaşdyrylan austenitik polat, niobium goşup, granularara korroziýa garşylygyny ýokarlandyrýar, kislota, aşgar, duz we beýleki korroziýa serişdelerindäki korroziýa garşylygy 321 polat bilen birmeňzeş, gowy kebşirleme öndürijiligi, korroziýa garşy we korroziýa garşy material hökmünde ulanylyp bilner. Gyzgyn polat esasan ýylylyk energiýasy we nebit-himiýa pudaklarynda, mysal üçin gaplar, turbalar, ýylylyk çalşyjylar, wallar, senagat peçlerinde peç turbalary we peç turba termometrlerini ýasamakda ulanylýar.
10 904L Dat almaýan polat
Super doly austenitik polat Finlýandiýada OUTOKUMPU tarapyndan oýlap tapylan super austenitik polatdyr. Ol kükürt turşusy, sirke turşusy, formik turşusy we fosfor turşusy ýaly oksidlenmeýän kislotalarda gowy poslama garşylygyna eýedir, şeýle hem ýaryklaryň poslamasyna we stres poslama garşylygyna gowy garşylyga eýedir. Ol 70-den aşak dürli konsentrasiýadaky kükürt turşusy üçin amatlydyr.°C, we adaty basyş astynda islendik konsentrasiýada we temperaturada sirke kislotasynda we garyşyk turşusynda we formik kislota bilen sirke kislotasynyň garyşyk turşusynda gowy korroziýa garşylygyna eýedir.
11 440C polat
Martensit polat gataýan polatlaryň we poslamaýan polatlaryň arasynda iň ýokary berklige eýedir, HRC57 berkligi bilen. Esasan, nasadkalar, podşipnikler ýasamak üçin ulanylýar.kebelekklapan özenler,kebelekklapan oturgyçlar, ýeňler,klapan sapaklar we ş.m.
12 17-4PH polat
HRC44 gatylygy bolan martensit çökündisi bilen berkiýän polat ýokary berklige, gatylyga we korroziýa garşylygyna eýedir we 300-den ýokary temperaturada ulanylyp bilinmez.°C. Atmosfera we suwuk kislota ýa-da duz bilen gowy korroziýa garşylygyna eýedir. Onuň korroziýa garşylygy 304 poslamaýan polat we 430 poslamaýan polat bilen birmeňzeşdir. Ol deňiz platformalaryny, turbina pyçaklaryny,kebelekklapan (klapan özenleri, klapan oturgyçlary, ýeňler, klapan saplary) waýt.
In klapan dizaýn we saýlama, dürli ulgamlar, seriýalar we poslamaýan polat görnüşleri köplenç duş gelýär. Saýlan mahaly, meselä dürli nukdaýnazardan, mysal üçin, belli bir işleniş gurşawy, temperatura, basyş, dartgynly bölekler, poslama we çykdajylar ýaly nukdaýnazardan seredilmelidir.
Ýerleşdirilen wagty: 2022-nji ýylyň 20-nji iýuly
